Στάχτες και διαμάντια

Popiol I Diament Α/Μ / 1958 / 103΄

Σκηνοθεσία: Αντρέι Βάιντα

Ερμηνείες: Σμπίνιου Σιμπούλσκι, Βάσλαβ Ζαστρζεζίνσκι, Εύα Κριζέβσκα.

 

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΟΥΡΑ

Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος αποτυπώθηκε από τον Αντρέι Βάιντα ανάγλυφα και με ένταση ψυχολογική, σε δύο από τις σημαντικότερες ταινίες του μεταπολεμικού πολωνικού κινηματογράφου, το «Κανάλ» και το «Στάχτες και διαμάντια». Η δεύτερη προβάλλεται σήμερα, στις 17.15 στον «Δαναό» στο πλαίσιο του 24ου  Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Αθήνας Νύχτες Πρεμιέρας.

Ο Βάιντα (1926-2016), ο Σοπέν του πολωνικού σινεμά, βίωσε τον πόλεμο τραγικά. Ο ίδιος συμμετείχε στην Αντίσταση, ενώ ο πατέρας του, που ήταν αξιωματικός του στρατού της Πολωνίας, εκτελέστηκε στο δάσος του Κατίν από Σοβιετικούς και θάφτηκε σε ομαδικό τάφο. Το «Κατίν», που προβλήθηκε το 2007, ήταν φόρος τιμής σε αυτόν.

Στο ασπρόμαυρο «Κανάλ», που γυρίστηκε το 1957, το αντιστασιακό δράμα, κατά τα φαινόμενα ηρωικό, μετατρέπεται σε θρίλερ κλειστοφοβικού τρόμου. Το καλοκαίρι του 1944 ο Κόκκινος Στρατός σταματάει χωρίς προφανή λόγο την επέλασή του λίγο έξω από τη Βαρσοβία. Οι Γερμανοί, οι οποίοι αποχωρούσαν βιαστικά από την πόλη, αποδεκατίζουν  με την ησυχία τους δεκάδες χιλιάδες εξεγερμένους Πολωνούς που χρησιμοποιούσαν το δίκτυο των υπονόμων της πόλης ως καταφύγιο. Η ανεξήγητη μικρή ανάπαυλα των Σοβιετικών σε μια τόσο κρίσιμη στιγμή για την πολωνική Αντίσταση από πολλούς ερμηνεύτηκε ως κίνηση τακτικής του Στάλιν. Λέγεται ότι ήθελε να ξεμπερδέψει με τους «τροτσκιστές» και «εθνικιστές» Πολωνούς.

Στο «Στάχτες και διαμάντια», που γυρίστηκε ένα χρόνο μετά, ο Βάιντα δημιουργεί το πορτρέτο ενός αντιήρωα με φόντο τις τελευταίες ώρες του πολέμου. Ο Μάσιεκ, νεαρός αντιστασιακός, που έχει πάρει εντολή να εκτελέσει έναν «αιρετικό» κομμουνιστή στέλεχος της Αντίστασης, βρίσκεται μετέωρος ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν κι αναζητάει τρόπο να διώξει το δυσβάσταχτο φορτίο από τους ώμους του. Το σενάριο βασίζεται σε βιβλίο του Γέρζι Αντρεζέφσκι.

Ο κινηματογράφος του Βάιντα ήταν πάντα σαν ένα κρυφό σχολειό ή σαν μάθημα πατριδογνωσίας που είχε στόχο την αφύπνιση ή τη διατήρηση της εθνικής συνείδησης του Πολωνού. Αρκεί να αναλογιστούμε ότι την Πολωνία στο παρελθόν την είχαν μοιραστεί οι Αυστριακοί, οι Πρώσοι και οι Ρώσοι. Στις ταινίες του Βάιντα οι ήρωες είναι συνήθως τραγικά πρόσωπα που αναζητούν την ταυτότητά τους σε μια χώρα άλλοτε κομματιασμένη από τους κατακτητές της κι άλλοτε σιωπηλή από τον φόβο του σταλινισμού. Κάποιες φορές η κινηματογραφική εικόνα είναι σαν υπόγεια πράξη αντίστασης. Κάποιες άλλες φορές ηχεί σαν κραυγή απόγνωσης στη διαπασών.

 

0 Σχόλια

Υποβάλετε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Mandy

Μια horror ιστορία εκδίκησης σε πέπλο ψυχεδέλειας