Ο ναζισμός από τη σκοπιά των νικητών και των ηττημένων

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΜΠΟΥΡΑ

Πέντε ταινίες με θεματικό άξονά τους τον ναζισμό και τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο θα προβληθούν στην Ταινιοθήκη, 8-10/10 με είσοδο ελεύθερη, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «12 Οκτωβρίου 1944. Η Αθήνα ελεύθερη». Το τριήμερο κινηματογραφικό αφιέρωμα με τίτλο «Ο ναζισμός από την σκοπιά των νικημένων και των ηττημένων» συνδιοργανώνεται από την Ταινιοθήκη και το Υπουργείο Πολιτισμού με την υποστήριξη του ινστιτούτου Goethe. Την τελευταία ημέρα του αφιερώματος θα γίνει συζήτηση με θέμα «Ναζισμός και φασισμός στον μεταπολεμικό ευρωπαϊκό κινηματογράφο»

Ο Β΄Παγκόσμιος Πόλεμος αποτυπώθηκε σε εκατοντάδες χιλιάδες μέτρα σελιλόιντ. Πριν από το ξέσπασμά του και κατά τη διάρκειά του τροφοδότησε προπαγανδιστικές ταινίες, που τόνωναν το ηθικό των στρατιωτών στο μέτωπο και των μαζών στα μετόπισθεν. Μετά το τέλος του, εκτός από φόντο συναρπαστικών περιπετειών δράσης, έγινε πλαίσιο για σημαντικά κινηματογραφικά έργα που πραγματεύονται τον άνθρωπο και την κοινωνία σε συνθήκες ακραίας βίας, τόσο σωματικής, όσο και ψυχολογικής. Ο πόλεμος, ως μια μη φυσιολογική κατάσταση που εισβάλει καταλυτικά στη ζωή, είναι κοινός τόπος ταινιών μυθοπλασίας αλλά και ντοκιμαντέρ από τα τέλη της δεκαετίας του ’30 μέχρι σήμερα. Το αφιέρωμα στην Ταινιοθήκη παρουσιάζει όψεις του πολέμου κι από τις δύο εμπλεκόμενες πλευρές αναδεικνύοντας πτυχές του ναζιστικού εγκλήματος, αλλά και του ναζιστικού τραύματος όταν αναφερόμαστε στη Γερμανία και στον μεταπολεμικό κινηματογράφο της.

 

ΟΙ ΤΑΙΝΙΕΣ

Θα προβληθούν τρεις γερμανικές ταινίες μυθοπλασίας (από ΟΔΓ και ΓΛΔ) και δύο ντοκιμαντέρ (από ΕΣΣΔ και Γαλλία). Να αναφερθεί πως το «Οι δολοφόνοι είναι ανάμεσά μας (1946) του Βόλφγκανγκ Στάουντε, που προβάλλεται για πρώτη φορά στη χώρα μας, είναι η πρώτη γερμανική ταινία που γυρίστηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ το αντιπολεμικό δράμα «Αστέρια» (1959) του Κόνραντ Βολφ από την Ανατολική Γερμανία, είναι η πρώτη ταινία που αναφέρεται στο Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων

Οι δολοφόνοι είναι ανάμεσά μας / Die Mörder sind unter uns

Μυθοπλασία, 1946, Α/Μ, 85’

Σκηνοθεσία: Βόλφγκανγκ Στάουντε

Η Σουζάνε Βάλνερ μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου επιστρέφει στα ερείπια του Βερολίνου και ανακαλύπτει πως κάποιος έχει εγκατασταθεί στο διαμέρισμά της. Πρόκειται για τον Δρ. Χανς Μέρτενς, που πάσχει από κατάθλιψη κι αλκοολισμό. Αρνείται να εγκαταλείψει το διαμέρισμα, κι έτσι αποφασίζουν να το μοιραστούν. Σύντομα ανακαλύπτουν μια αμοιβαία συμπάθεια και τρυφερότητα που καταλήγει σε αγάπη. Η σχέση του με την Σουζάνε εμψυχώνει πρόσκαιρα τον Χανς μέχρι που ανακαλύπτει πως o Φέρντιναντ Μπρίκνερ, ο λοχαγός του που τον διέταξε να σκοτώσει άμαχο πληθυσμό το 1945 στην Πολωνία, είναι ακόμη ζωντανός και ζει επίσης στο Βερολίνο. Ο Στάουντε καταφέρνει να αναπαραστήσει την κυρίαρχη βαριά ατμόσφαιρα, αναδεικνύοντας την ενοχή και τις τύψεις που στιγμάτισαν ολόκληρη τη μεταπολεμική γενιά της χώρας, αξιοποιώντας με μαεστρία το περιβάλλον του κατεστραμμένου Βερολίνου. Ερχεται επίσης αντιμέτωπος και με το ίδιο του το παρελθόν, αφού είχε σκηνοθετήσει ναζιστικές προπαγανδιστικές ταινίες.

Η γέφυρα / Die Brücke

Μυθοπλασία, 1959, Α/Μ, 103’

Σκηνοθεσία: Μπέρνχαρντ Βίκι

Η πρώτη μεταπολεμική γερμανική ταινία που βρήκε παγκόσμια διανομή. Προβάλλει ωμά τη σκληρότητα και τον παραλογισμό του πολέμου περιγράφοντας την ιστορία επτά μαθητών σε μια μικρή πόλη της Γερμανίας που στρατολογούνται από τη Βέρμαχτ τον Απρίλιο του 1945. Χωρίς καμία εκπαίδευση τους ανατίθεται να υπερασπιστούν μια μικρή γέφυρα απέναντι στα προελαύνοντα αμερικάνικα στρατεύματα. Ενώ στον ναζιστικό κινηματογράφο ο θάνατος του στρατιώτη προσλαμβάνεται ως θυσία για την πατρίδα, ο Βίκι στην ταινία του ρίχνει τους ήρωές του από ανεμελιά της εφηβείας στον τρόμο του πολέμου.

Αστέρια / Sterne

Μυθοπλασία, 1959, Α/Μ, 92’

Σκηνοθεσία: Κόνραντ Βολφ

Σε ένα βουλγαρικό στρατόπεδο προσωρινής μετεγκατάστασης Ελληνοεβραίων με προορισμό το Άουσβιτς, ένας Γερμανός αξιωματικός ερωτεύεται μια κρατούμενη. Ενα πολιτικά τολμηρό αντιπολεμικό δράμα με σαφείς αντιναζιστικές αναφορές και κριτική στην ατομική ευθύνη των Γερμανών και στη συλλογική ευθύνη του γερμανικού λαού. Επιπλέον, πρόκειται για την πρώτη ταινία του παγκόσμιου κινηματογράφου που αναφέρεται στο ζήτημα του ολοκαυτώματος των Ελλήνων Εβραίων, σε μια περίοδο που το θέμα ήταν ταμπού στην Ελλάδα, ενώ η πολιτική σκηνή της χώρας κλυδωνιζόταν από την υπόθεση Μέρτεν. Το 1959 στο Φεστιβάλ των Κανών, όπου για πολιτικούς λόγους προβλήθηκε ως βουλγαρική συμμετοχή, η ταινία κέρδισε το ειδικό βραβείο της κριτικής επιτροπής.

Αληθινός φασισμός / Obyknovennyj fashizm

Ντοκιμαντέρ, 1965, Α/Μ, 115΄

Σκηνοθεσία: Μιχαήλ Ρομ

Χαρακτηριστικές στιγμές επιλεγμένες από έναν τεράστιο όγκο οπτικού υλικού του Τρίτου Ράιχ από τον κορυφαίο Ρώσο σκηνοθέτη Μιχαήλ Ρομ. Μέσω του μοντάζ ανασυντίθεται η εικονιστική ρητορική του ναζισμού, ενώ η εστίαση στο φαινομενικά αυτονόητο και τη λεπτομέρεια αναδεικνύει τους μηχανισμούς μαζικής υποβολής που άσκησε η ναζιστική προπαγάνδα. Ο λιτός σχολιασμός καλεί τον θεατή να συμμετάσχει στην αποκάλυψη των συνθηκών που κατέστησαν δυνατή την επικράτηση του εθνικοσοσιαλισμού και να αποκρυπτογραφήσει τις σημασιοδοτήσεις του. Προβάλλεται η γερμανική βερσιόν της ταινίας.

 Η ζωή μου στη χιτλερική Γερμανία / Ma vie dans l’Allemagne d’Hitler

Ντοκιμαντέρ, 2018, Εγχρ. και Α/Μ, 104’

Σκηνοθεσία: Ζερόμ Πριέρ

Το καλοκαίρι του 1939 ξεκίνησε μια μεγάλη έρευνα ξ από τρεις καθηγητές του Χάρβαρντ. Γερμανοί, που είχαν εγκαταλείψει τη χώρα τους με την έλευση του Χίτλερ στην εξουσία, κλήθηκαν να περιγράψουν την ζωή τους στη χώρα τους πριν και μετά τις 30 Ιανουαρίου του 1933 και να εξηγήσουν το λόγο που επέλεξαν να αυτοεξοριστούν. Γυναίκες και άντρες όλων των ηλικιών, Εβραίοι, αλλά και Προτεστάντες, Καθολικοί, άθεοι, αντιφρονούντες, αντιστασιακοί κάθε είδους. Αντιμέτωποι με τη μέσα σε λίγες εβδομάδες κατάληψη της εξουσίας από τον Χίτλερ και το καθεστώς τρόμου που επακολούθησε, οι Γερμανοί αυτοί έζησαν την «ευθυγράμμιση» (Gleichschaltug) της γερμανικής κοινωνίας, μέχρι και την τραγική «Νύχτα των Κρυστάλλων» τον Νοέμβριο του 1938. Η έρευνα μάς δίνει τη δυνατότητα να ακούσουμε για πρώτη φορά τη φωνή αυτών των γυναικών και αντρών που κατάφεραν να διαφύγουν από την επικράτεια των ναζί και να αντιληφθούμε καλύτερα την ιδιοτυπία αυτού του κράτους μέσα από ερασιτεχνικά φιλμ της εποχής και προσωπικά κείμενα.

 

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΒΟΛΩΝ

Δευτέρα 8/10

18.00 «Αστέρια»

20.00 «Η γέφυρα»

Τρίτη 9/10

18.00 Η ζωή στη χιτλερική Γερμανία

20.00 Οι δολοφόνοι είναι ανάμεσά μας

Τετάρτη 10/10

20.00 Ο αληθινός φασισμός

22.00 Συζήτηση στρογγυλής τραπέζης

«Ναζισμός και φασισμός στον μεταπολεμικό ευρωπαϊκό κινηματογράφο». Συμμετέχουν: Μαρία Κομνηνού, Καθηγήτρια-Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πρόεδρος ΔΣ-Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Ελλη Λεμονίδου, Επίκουρη Καθηγήτρια Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας-Πανεπιστήμιο Πατρών. Μάριος Π. Παπαγεωργίου, σκηνοθέτης-κριτικός κινηματογράφου

 

Πηγή: Δελτίο Τύπου Ταινιοθήκης της Ελλάδος

0 Σχόλια

Υποβάλετε ένα Σχόλιο

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Mandy

Μια horror ιστορία εκδίκησης σε πέπλο ψυχεδέλειας